Aby poprawnie wy�wietla� stron� , musisz mie� zainstalowany adobe Flash.

mgr inż. Danuta Myszkiewicz

W ostatnich latach obserwuje się w kraju znaczący spadek uprawy zbóż jarych w tym zwłaszcza pszenicy. Głównym powodem tej sytuacji jest istotna różnica w plonowaniu między odmianami ozimymi i jarymi tego gatunku sięgająca niejednokrotnie do 50% na korzyść ozimin. Spowodowane jest to pogłębiającym się deficytem wody oraz dotkliwym brakiem opadów w okresie wiosenno-letnim na który mniej odporne są formy jare. Stąd w krajach o łagodnych zimach takich jak południowe rejony Niemiec, Belgia, Francja coraz większego znaczenia nabiera uprawa pszenic przewódkowych-alternatywnych. Są to takie formy, które mogą być wysiewane w okresie późnojesiennym tj. koniec października, początek listopada lub zimowym koniec stycznia, luty jeżeli pozwolą na to warunki pogodowe. W krajowym rejestrze nie ma odmian typowo przewódkowych. „Hodowla Roślin Strzelce” od kilku lat prowadzi doświadczenia wysiewając odmiany pszenicy jarej i pszenżyta jarego mające cechy przewódek w okresie późnojesiennym. Zasiewy takie były prezentowane na Dniach Pola w Strzelcach i Kończewicach a także Minikowie i Rogóźnie w sezonie wegetacyjnym 2007 i 2008. W siewie późnojesiennym wysiano odmiany pszenicy jarej: Cytra, Nawra, Koksa oraz odmiany pszenżyta jarego: Kargo, Matejko i Mieszko. Według Hodowców pszenżyta jarego z Małyszyna do siewu jesiennego mogą być wykorzystane również pozostałe odmiany tego  zboża Hodowli Strzelec. Jedynie odmiana Wanad jest formą typowo jarą. Wszystkie w/w odmiany wysiane były w terminie 28 października – 05 listopada. W warunkach zimy 2006/2007 i 2007/2008 dobrze przezimowały , a uczestnicy Dni Pola zauważali, że pokrojem łanu, rozkrzewieniem i ogólnym wyglądem poletek nie różniły się od odmian ozimych. Na poletkach tych samych odmian wysianych w połowie kwietnia widoczny był wpływ majowej suszy, rośliny słabo się rozkrzewiły, łan był wyraźnie przerzedzony, wysokość roślin zróżnicowana, a liczba pędów kłosonośnych i pięterek w kłosie zredukowana. Miało to odzwierciedlenie w plonie ziarna co obrazuje poniższe zestawienie:

Są to plony z poletek demonstracyjnych ze zbioru w roku 2007. Powierzchnia poletka do zbioru wynosiła ok. 50m2, stąd wyniki te mogą wydawać się mało miarodajne w stosunku do uprawy na dużych produkcyjnych polach. Są one jednak porównywalne ze względu na wysiew na tym samym polu w tych samych warunkach glebowych i agroklimatycznych oraz zastosowanie tej samej technologii uprawy. Z wyżej podanych plonów wynika, że we wszystkich przypadkach  z zasiewów późno-jesiennych uzyskano  o 8 -17 q więcej ziarna z hektara niżeli z zasiewów wiosennych przy zbliżonych nakładach na produkcję co w dużym stopniu podnosi opłacalność uprawy tych gatunków.

W sezonie wegetacyjnym 2007/2008 w Oddziałach „Hodowli Roślin Strzelce” Małyszynie i Kończewicach wysiano w siewie późnojesiennym pszenżyto jare i pszenicę jarą na polach produkcyjnych. Te same odmiany uprawiano również w siewie wiosennym.

W Małyszynie na słabych piaszczystych glebach zasiano  pszenżyto jare. Odmiany Kargo zasianej jesienią z areału 43 ha zebrano 40dt z ha, a z siewu wiosennego z plantacji o powierzchni 15,7ha plon wyniósł 15,2dt z ha; odmiana Mieszko zasiana jesienią na polu o powierzchni 28 ha zaplanowała 33.8dt z ha , a z siewu wiosennego z areału 27,9 ha zebrano 2,00dt z ha.

W Kończewicach na glebach zasobnych bielicowych o gliniastym podłożu zasiano na plantacjach nasiennych pszenicę jarą w siewie jesiennym i wiosennym. Odmiany Cytra z pola o pow.18ha z siewu jesiennego zebrano 67dt z ha, a zasianej w połowie kwietna z areału 8 ha 45dt z ha. Odmiany Nawra z siewu jesiennego z pow. 10ha zebrano 63dt z ha, a z siewu wiosennego z powierzchni 23ha 48dt z ha. W obydwu Oddziałach wystąpiła dotkliwa susza w miesiącach maju i czerwcu. Z podanych wyżej przykładów wynika, że przy łagodnych warunkach zimowych w sezonie wegetacyjnym 2007 i 2008 oraz występujących suszach w miesiącu maju i czerwcu zdecydowanie wyższe plony tych samych odmian osiągnięto z siewu jesiennego niżeli z siewu wiosennego.

Wydaje się , że w warunkach ocieplenia klimatu i występujących wiosennych suszach odmiany przewódkowe będą zyskiwać na popularności. Można je wysiewać późną  jesienią po burakach cukrowych i kukurydzy uprawianej na ziarno a także zimą jeżeli warunki pozwalają na uprawę pola ,ponieważ nie wymagają tak długiego okresu jarowizacji jak formy ozime. Uzyskuje się wysokie plony ziarna dobrej jakości dzięki wykorzystaniu przez nie zasobów zimowych wody. Dojrzewają na równi z odmianami ozimymi, a nawet wcześniej co pozwala wykorzystać pola pod zasiewy rzepaku co w przypadku zasiewów wiosennych nie zawsze jest możliwe.