Aby poprawnie wywietla stron , musisz mie zainstalowany adobe Flash.

Get Adobe Flash player

Możliwości uprawy soi w Polsce

Autor: mgr inż. Piotr Stopyra

Polska importuje 1,8-2,0 mln ton poekstrakcyjnej śruty sojowej rocznie. Jest to surowiec genetycznie modyfikowany. Ceny rynkowe śruty sojowej pod koniec stycznia 2012 roku osiągnęły poziom 1600 zł za tonę. Wśród rolników ciągle trwa dyskusja nad możliwością uprawy w Polsce tej niezwykle wartościowej rośliny. W naszych warunkach klimatycznych i geograficznych mogą być uprawiane tylko odmiany soi wyhodowane lub przebadane w Polsce pod względem przydatności do uprawy. Soja jest rośliną dnia krótkiego o dużych wymaganiach termicznych, dlatego większość odmian zagranicznych w Polsce nie dojrzewa. Do uprawy w polskich warunkach nadają się odmiany, które wymagają w okresie wegetacji sumy dziennych temperatur do 2200°C, a ich okres wegetacji nie przekracza 140 dni.  

Wymagania glebowe Soja nie ma wygórowanych wymagań i udaje się na większości gleb w Polsce z wyjątkiem gleb ciężkich, podmokłych, zlewnych, kwaśnych i bardzo lekkich. Powinny być to jednak gleby w wysokiej kulturze, ciepłe, o prawidłowej strukturze i pH zbliżonym do obojętnego. Temperatura gleby w momencie siewu powinna wynosić 12-14°C. Chodzi o to, żeby nasiona soi mogły szybko skiełkować, a siewki miały dobre warunki do szybkiego wzrostu początkowego. Decyduje to o długości łodygi i wysokości osadzenia najniższych strąków. Ponadto soja kiełkuje epigeicznie, tzn. że liścienie wydobywają się nad powierzchnię gleby. Dlatego gleba nie powinna być zaskorupiona, a głębokość siewu powinna wynosić 3-4 cm. Soja nie boi się suszy, gdyż oszczędnie gospodaruje wodą. Łodygi, liście i strąki są pokryte włoskami, które zmniejszają parowanie i chronią roślinę przed nadmiernym przegrzaniem. Dzięki zjawisku heliotropizmu listki przyjmują różne położenie w zależności od nasłonecznienia, temperatury i pory dnia. W położeniu dziennym listki ustawiają się prostopadle do promieni słonecznych, w położeniu nocnym listki zwisają, w położeniu południowym ustawione są równolegle do padania promieni słonecznych. Takie ustawienie występuje w przypadku wysokiej temperatury i niedostatku wody w glebie. Silnie rozwinięty system korzeniowy umożliwia pobieranie wody z głębszych warstw, więc soja może być uprawiana na glebach przewiewnych.

Agrotechnika Właściwym stanowiskiem dla soi jest pole po zbożach w 3-4 roku po oborniku. Poplony ścierniskowe należy przed zimą zaorać. Soję sieje się po 25 kwietnia do 5 maja gdy kwitną wiśnie. Wiosenny okres przed siewem należy wykorzystać do starannego przygotowania pola. Powinno się niszczyć wschodzące chwasty, a pole dobrze wyrównać. Ułatwi to potem zbiór kombajnem i zmniejszy straty nasion, gdyż soja dosyć nisko osadza dolne strąki. Również z tego powodu dobrze jest zawałować pole po siewie. Przed siewem na hektar stosuje się 60-80 kg fosforu (P2O5), 100-140 kg potasu (K2O) i 30 kg azotu (N) jako dawkę startową. Pogłówne nawożenie azotem zależy od tego, czy gleba była zaszczepiona nitraginą i czy na korzeniach wytworzyły się brodawki. Brak brodawek korzeniowych i jasny kolor liści na początku kwitnienia soi oznacza niedobór azotu asymilacyjnego. Wtedy trzeba stosować azot mineralny. Najczęściej stosuje się 100-150 kg saletry amonowej na ha. Nadmierna ilość azotu opóźnia dojrzewanie. Nitraginę zawierającą bakterie Bradyrhizobium japonicum najczęściej miesza się z nasionami bezpośrednio przed siewem. Zaprawianie fungicydami wykonuje się oddzielnie kilka dni wcześniej. Wtedy ryzyko zatrucia bakterii jest mniejsze. Skuteczność szczepienia jest większa, gdy zrezygnujemy z zaprawiania chemicznego. Soja jest rośliną wrażliwą na zachwaszczenie z racji powolnego wzrostu początkowego. Glebę po siewie i wałowaniu należy koniecznie opryskać herbicydami doglebowymi. Niestety w Polsce nie ma zarejestrowanych herbicydów do zwalczania chwastów w soi. Do zwalczania chwastów dwuliściennych nadają się preparaty zawierające linuron (Afalon, Linurex, Nuflon); chlomazon (Command, Kilof, Reactor); metrybuzynę (Agria-Metrybuzyna, Buzin Gold, Koral, Mistral, Sencor) lub pendimetalinę (Golden Pendi, Golden Pendimet, Pendigan, Pilar-Pendimetalina, Stomp). W celu poszerzenia spektrum zwalczanych chwastów stosuje się mieszaniny zbiornikowe dwóch preparatów np. Afalon + Command, Afalon + Sencor. Dobrym preparatem jest Harrier zawierający dwie substancje czynne: linuron i chlomazon. Powschodowo do zwalczania chwastów dwuliściennych można zastosować Basagran 480 SL w dawce dzielonej: pierwszy zabieg wcześnie po wschodach chwastów, niezależnie od fazy rozwojowej soi 1,25 l/ha; drugi zabieg w 7-10 dni po pierwszym 1,25 l/ha. Skuteczność Basagranu jest największa, gdy chwasty są w fazie liścieni do pierwszej pary liści właściwych. Basagran hamuje wzrost soi, dlatego należy go stosować ostrożnie. Chwasty jednoliścienne i samosiewy zbóż zwalcza się w fazie 2-4 liści chwastów dowolnym graminicydem np. Agil 100 EC, Fusilade Forte 150 EC, Targa Super 05 EC. Innych zabiegów w ochronie soi nie stosuje się, gdyż choroby i szkodniki występują w Polsce sporadycznie. Soja dojrzewa w Polsce w trzeciej dekadzie sierpnia i pierwszej połowie września, a w rejonach północnych pod koniec września. W okresie dojrzewania soja gubi liście. Zbiór wykonuje się jednoetapowo kombajnem gdy wszystkie strąki są brązowe a nasiona twarde. Przy dobrej pogodzie nasiona wysychają na pniu do 12-14%. W przypadku mokrego i zimnego lata dosychanie górnych strąków opóźnia się. Wówczas zebrane nasiona trzeba dosuszyć do 13% wilgotności. Soja podobnie jak inne motylkowe pozostawia po sobie dobre stanowisko pod uprawę zbóż. Jeżeli brodawkowanie było dobre, to dla roślin następczych pozostaje w glebie od 50 do 100 kg azotu symbiotycznego na hektar.

© hr-strzelce.pl 2010 Wszelkie prawa zastrzeżone | realizacja: dwiestrony.pl